ଜଙ୍ଗଲ ନାଶ, ସର୍ବନାଶ !

ପିନ୍ ବାର୍ତ୍ତା: ଗଛ ଅମୃତ ବାଣ୍ଟେ , କିନ୍ତୁ ଆଜି ମଣିଷ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସେହି ଅମୃତର ଉତ୍ସକୁ କାଟି ଚାଲିଛି । ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବା କେବଳ ଗଛ କାଟିବା ନୁହେଁ , ବରଂ ଏହା ସମଗ୍ର ମାନବ ଜାତିର ସର୍ବନାଶର ସଙ୍କେତ । ଆମେ ଯଦି ଏହିଭଳି ଭାବେ ଗଛ କାଟିବା ଜାରି ରଖିବା , ତେବେ ପୃଥିବୀରେ ବଞ୍ଚିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିବ ।

ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟର ପରିମାଣ ଆଜି ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇଛି । ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଫରେଷ୍ଟ ୱାଚ୍ (Global Forest Watch) ର ନୂତନ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ , କେବଳ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସାରା ବିଶ୍ୱ ପ୍ରାୟ ୪୩ ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ପ୍ରାଥମିକ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଜଙ୍ଗଲ (Tropical Primary Forest) ହରାଇଛି । ଏହାର ଅର୍ଥ ପ୍ରତି ମିନିଟ୍‌ରେ ପ୍ରାୟ ୧୧ ଟି ଫୁଟବଲ୍ ପଡ଼ିଆ ଆକାରର ଜଙ୍ଗଲ ସଫା ହୋଇଯାଉଛି । ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ଯୋଗୁଁ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୧୧% ରୁ ୧୩% ଗ୍ରୀନ୍‌ହାଉସ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗତ ହେଉଛି , ଯାହା ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୱାର୍ମିଂ ବା ବିଶ୍ୱ ତାପନକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ।

ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିତି ଉଦ୍‌ବେଗଜନକ । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ , ୨୦୦୧ ରୁ ୨୦୨୫ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପ୍ରାୟ ୨୪ ଲକ୍ଷ ହେକ୍ଟର ଗଛ ଆଚ୍ଛାଦିତ ଅଞ୍ଚଳ (Tree Cover) ହରାଇଛି , ଯାହା ଏହାର ମୋଟ ଜଙ୍ଗଲର ପ୍ରାୟ ୭% ଅଟେ । ଆସାମ ଏବଂ ମିଜୋରାମ ଭଳି ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଏଥିରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।

ବିଶ୍ୱ ଓ ଭାରତ ଭଳି ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟର ଚିତ୍ର ବେଶ୍ ଉଦ୍‌ବେଗଜନକ, ଯେଉଁଠି ଖଣି ଖନନ, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ବେଆଇନ ଗଛ କଟା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ହଜାର ହଜାର ହେକ୍ଟର ଜଙ୍ଗଲ ସଫା ହୋଇଯାଉଛି । ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଓଡ଼ିଶାର ଦୀର୍ଘ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ହେନ୍ତାଳବନ (Mangroves) ଏବଂ ଝାଉଁ ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରାଚୀର ସଦୃଶ କାମ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ଝଡ଼ର ବେଗକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କମାଇ ଦେଉଥିଲେ । ମାତ୍ର ବେଆଇନ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଘେରି ଓ ସହରୀକରଣ ପାଇଁ ଉପକୂଳ ଜଙ୍ଗଲ ସଫା ହେବା ଦ୍ୱାରା ବାତ୍ୟାର ପବନ ଏବଂ ଜୁଆର ସେହିପରି ତୀବ୍ର ବେଗରେ ସିଧାସଳଖ ସ୍ଥଳଭାଗକୁ ମାଡ଼ି ଆସୁଛି । ବ୍ୟାପକ ଗଛ କଟା ଯୋଗୁଁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ହ୍ରାସ ପାଉଛି ଏବଂ ବୃଷ୍ଟିପାତ ଅନିୟମିତ ହେଉଛି । ଫଳରେ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓଡ଼ିଶାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ଓ ମରୁଡ଼ି ଏକ ନିୟମିତ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପାଲଟିଛି । ମୟୂରଭଞ୍ଜରୁ ବଲାଙ୍ଗୀର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ ତାପମାତ୍ରା ୪୫° ରୁ ୪୮° ସେଲସିୟସ୍ ଛୁଉଁଛି, ଯାହା ଅନେକ ନିରୀହ ଜୀବନ ନେଉଛି ।

ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବା କାରଣରୁ ଆଜି ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସଙ୍କଟ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି । ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ସହରୀକରଣ ନାମରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ଆମେ ଚାରିଆଡ଼େ ଯେଉଁ “କଂକ୍ରିଟ୍ ଜଙ୍ଗଲ” ଠିଆ କରୁଛୁ , ତାହା ପରିବେଶକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ପିଣ୍ଡୁଳାରେ ପରିଣତ କରୁଛି । ‘ନେଚର୍ କ୍ଲାଇମେଟ୍ ଚେଞ୍ଜ’ ପତ୍ରିକାର ଏକ ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ , କେବଳ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବା ଯୋଗୁଁ ସ୍ଥାନୀୟ ତାପମାତ୍ରା ୦.୪୫° ସେଲସିୟସ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ଏହି ଅତ୍ୟଧିକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ କାରଣରୁ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୨୮,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଅକାଳରେ ପ୍ରାଣ ହରାଉଛନ୍ତି । ଏହା ସହିତ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ବାଷ୍ପୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ମେଘ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାରୁ , ଜଙ୍ଗଲ ସଫା ହେବା ଫଳରେ ବୃଷ୍ଟିପାତର ଚକ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଗିଡ଼ି ଯାଇଛି ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବର୍ଷାର ଅଭାବ ସହ ମରୁଡ଼ି ଓ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଉଛି । ପ୍ରକୃତିର ଅମ୍ଳଜାନ କାରଖାନା କୁହାଯାଉଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକ କଟିଯିବା ଦ୍ୱାରା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସର ପରିମାଣ ଅହେତୁକ ଭାବେ ବଢ଼ିଚାଲିଛି , ଯାହା ବାୟୁର ମାନକୁ ଗୁରୁତର ଭାବେ ହ୍ରାସ କରୁଛି । ଫଳସ୍ୱରୂପ ମଣିଷ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ଜନିତ ବିଭିନ୍ନ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗର ଶିକାର ହେଉଛି ।

ଯଦି ଆମେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ ନହେବା , ତେବେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ହିଁ ବାକି ରହିବ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଏବଂ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ । ଗଛ ବଞ୍ଚିଲେ ହିଁ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବ ।